Δράση 2: Προπαρασκευαστικές Ενέργειες
Όσον αφορά τη Δράση 2, για την επίτευξη των στόχων του προγράμματος δηλαδή την ορθολογική χρήση γεωργικών φαρμάκων και δευτερευόντως λιπασμάτων, απαραίτητη προϋπόθεση αποτέλεσε η διερεύνηση της βάσης αναφοράς όσον αφορά στα προβλήματα φυτοπροστασίας, στις εισροές αγροχημικών στην περιοχή υλοποίησης του έργου καθώς επίσης και η γνώση της αντίληψης και νοοτροπίας των παραγωγών/ψεκαστών όσον αφορά στην προστασία του περιβάλλοντος (βιοτικού και αβιοτικού) και της ανθρώπινης υγείας. Για να καλυφθεί αυτή η ανάγκη προσδιορισμού της βάσης αναφοράς ήταν απαραίτητη και η ταυτόχρονη αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης της περιοχής όσον αφορά σε συγκεντρώσεις ρύπων στα  νερά και στο έδαφος. Ειδικότερα κατά την διάρκεια του 1ου έτους υλοποίησης του έργου έγιναν οι παρακάτω ενέργειες:
Υπεγράφησαν τα συμφωνητικά συνεργασίας με τους 114 τελικά εμπλεκόμενους παραγωγούς τα οποία υπάρχουν διαθέσιμα στο αρχείο του προγράμματος  και έγιναν οι απαραίτητες επαφές (1o Workshop) για τη συγκρότηση του δικτύου συνεργασίας με τους τοπικούς σύμβουλους γεωπόνους (εντός της περιοχής EcoΡest).
Οριοθετήθηκε και χαρτογραφήθηκε η πιλοτική περιοχή και τα αγροτεμάχια με όλα τα απαιτούμενα στοιχεία. Η χαρτογράφηση και η χωρική κατανομή των καλλιεργειών (βλέπε παράγραφο 3 της παρούσης) για το 2009 βασίστηκε στο χαρτογραφικό υπόβαθρο ΟΣΔΕ το οποίο εξασφάλισε το Πρόγραμμα από τον ΟΠΕΚΕΠΕ με τη σύμφωνη γνώμη των παραγωγών. Επίσης, καταρτίστηκαν ο υδρολιθολογικός και ο εδαφολογικός χάρτης.
Διαχωρίστηκαν τα αγροτεμάχια σε Τύπου Α (θέσεις δικτύου δειγματοληψίας νερού ακόρεστης ζώνης και εδάφους, βλ. Δράση 6) και Τύπου Β (λοιπά). Έγινε η εγκατάσταση και χαρτογράφηση του δικτύου περιβαλλοντικής παρακολούθησης ενώ καθ’ όλη τη διάρκεια της Δράσης 2 έγιναν σε τακτική και προγραμματισμένη βάση (στην αρχή, μέση και τέλος της καλλιεργητικής περιόδου), σύμφωνα με θεσπισμένο πρωτόκολλο, δειγματοληψίες και αναλύσεις νερού και χώματος για να καταστεί δυνατή η χρονική καταγραφή διακύμανσης των ανόργανων και οργανικών ρύπων (τα αποτελέσματα αναφέρονται συνοπτικά παρακάτω και αναλυτικά στη Δράση 6). H περιβαλλοντική αξιολόγηση της περιοχής έδειξε ότι το υδροφόρο σύστημα της περιοχής παρουσιάζει υψηλή επιδεκτικότητα σε ρύπανση (βάσει του μοντέλου ενδογενούς τρωτότητας DRASTIC). Η ποιοτική κατάσταση του Βοιωτικού Κηφισού (κατά μήκος της περιοχής μελέτης) το 2009 ήταν ικανοποιητική, δεδομένου ότι οι συγκεντρώσεις των περισσότερων παραμέτρων κυμαίνονταν σε αναμενόμενα πλαίσια για τα φυσικά νερά. Εντός των σχηματισμών της περιοχής, αναπτύσσονται δύο βασικές υδροφορίες, η καρστική που είναι η κύρια και χαρακτηρίζεται από υψηλό δυναμικό και η προσχωματική που έχει μικρό δυναμικό τοπικής κυρίως σημασίας, η οποία παρουσιάζει επιβαρυμένη ποιότητα ως προς τους χημικούς ανόργανους ρύπους. Τα εδάφη στο σύνολο της στενής περιοχής ενδιαφέροντος είναι αλκαλικά με μικρή περιεκτικότητα σε ανθρακικό ασβέστιο και φτωχά σε οργανική ουσία. Η περιοχή λόγω της ρύπανσης από αζωτούχες ενώσεις είναι ενταγμένη στο Πρόγραμμα μείωσης της νιτρορρύπανσης.
Συμπληρώθηκαν, από τους συμμετέχοντες παραγωγούς, τα δελτία καταγραφών εισροών τα οποία ενημερώνονταν συστηματικά (εβδομαδιαία/μηνιαία) με όλα τα απαραίτητα στοιχεία της κάθε καλλιέργειας. Τα δεδομένα εισροών εισήχθησαν σε δύο βάσεις, μία για τα γ.φ και μία για τα λιπάσματα, οι οποίες και αποτελούν παραδοτέα του έργου.
Πραγματοποιήθηκαν επισκοπήσεις φυτοϋγείας με ημερήσιες επισκέψεις για την παρακολούθηση της έκτασης και της χρονικής στιγμής εμφάνισης των προβλημάτων φυτοπροστασίας των καλλιεργειών, σύμφωνα με την αντίστοιχη Μεθοδολογία Επισκοπήσεων που εκδόθηκε από την ομάδα του ΜΦΙ. Συγκεκριμένα, κατεγράφησαν τα επικρατούντα ζιζάνια στην περιοχή καθώς και η πληθυσμιακή δυναμική τους, δοκιμάστηκαν ποικιλίες καλαμποκιού για την ανοχή τους στα ζιζάνια (αναφορά στην Δράση 3), έγινε καταγραφή εντόμων μέσω εγκατάστασης δικτύου παγίδων καθώς επίσης και αξιολόγηση του επιπέδου και της συχνότητας προσβολής των φυτών από παθογόνους οργανισμούς που προκαλούν σοβαρές ασθένειες. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν επισκοπήσεις καλλιεργειών για την ανίχνευση φυτοτοξικότητας, από τη χρήση ζιζανιοκτόνων στις επόμενες καλλιέργειες. Τα παραπάνω, έγιναν σε δειγματοληπτικά επιλεγμένους αγρούς. Τα αποτελέσματα αυτή της δράσης έδειξαν ότι οι εντομολογικοί εχθροί της τομάτας και του βαμβακιού ήταν κυρίως λεπιδόπτερα (πράσινο και ρόδινο σκουλήκι), χωρίς να δημιουργούν σημαντικά προβλήματα στην παραγωγή, και τα σιδηροοσκούληκα. Όσον αφορά στις ασθένειες, η καλλιέργεια της τομάτας παρουσίαζε προβλήματα ωιδίου, ασθένεια που προκαλούσε άμεσα καταστροφή του φυλλώματος και έμμεσα ποιοτική υποβάθμιση της παραγωγής (ηλιοκαύματα). Το μεγαλύτερο πρόβλημα φυτοπροστασίας της περιοχής όμως διαχρονικά ήταν τα ζιζάνια, με κυρίαρχη την πορφυρή κύπερη. 
Τα αποτελέσματα των επισκοπήσεων συνάδουν πλήρως με τη χρήση γ.φ. Ειδικότερα, στην πιλοτική περιοχή κυρίαρχη θέση κατά απόλυτη σειρά ποσοτήτων στο βαμβάκι κατείχαν τα ζιζανιοκτόνα ethafluralin, fluometuron, glyphosate-salt, στο καλαμπόκι τα terbuthilazin και foramsulfuron και στην τομάτα το S-metοlachlor. Από τις ουσίες με εντομοκτόνο δράση κυρίαρχη θέση κατείχε το chlorpyrifos σε κοκκώδη μορφή το οποίο εφαρμόζονταν κατά τη σπορά στο βαμβάκι για την καταπολέμηση εντόμων εδάφους (κυρίως για σιδηροσκούληκα). Στο καλαμπόκι δεν εφαρμόζονταν εντομοκτόνα ενώ στην τομάτα χρησιμοποιήθηκαν σε πάρα πολύ μικρές ποσότητες (ως ποσοστό επί του συνόλου της περιοχής) οι δ.ο. abamectin και deltamethrin για την καταπολέμηση κυρίως λεπιδοπτέρων αφίδων και αλευρώδη. Τα μυκητοκτόνα (myclobutanil και azoxystrobin- χρήση μόνο σε τομάτα) ήταν ήσσονος σημασίας ως προς την ποσότητα εφαρμογής της το έτος 2009.
Όσον αφορά στα λιπάσματα, μπορεί να εξαχθεί το γενικό συμπέρασμα ότι οι παραγωγοί που μετείχαν στην καταγραφή των καλλιεργητικών δραστηριοτήτων στα αγροτεμάχιά τους προσπαθούσαν συνειδητά να διατηρήσουν το επίπεδο λιπαντικής αγωγής εντός των ορίων που επιβάλλει το πρόγραμμα νιτρορρύπανσης που εφαρμοζόταν στην περιοχή και το οποίο λήγει το 2011, λόγω είτε λόγω περιβαλλοντικής συνείδησης είτε  φόβου των κυρώσεων από την πιθανή μη συμμόρφωση. Βέβαια βρέθηκε επίσης ότι, αν και οι μέσες εφαρμοσθείσες μονάδες αζώτου (Ν) στο βαμβάκι (9.87), στο καλαμπόκι (14.5) και στην τομάτα (9,21) δεν ξεπερνούσαν τα αντίστοιχα όρια του προγράμματος νιτρορρύπανσης που ήταν 11, 14,5 και 9 μονάδες Ν, αυτή η εικόνα δεν αποτυπωνόταν στο περιβάλλον γιατί η υπερ-χρήση λιπασμάτων παλαιοτέρων ετών συνετέλεσε τελικά σε συσσώρευση αζωτούχων ενώσεων στην κορεσμένη ζώνη.
Έγινε η επεξεργασία των αποτελεσμάτων των ερωτηματολογίων ανά κατηγορία/ερώτηση και δημιουργήθηκε η αντίστοιχη βάση. Τα στοιχεία αυτά, αποτύπωσαν την επικρατούσα κατάσταση στην περιοχή, πριν την εφαρμογή των LCM και την κατάρτιση και αποτέλεσαν τη βάση σύγκρισης με αντίστοιχα στοιχεία/πληροφορίες που θα συλλεχθούν (Δράση 8 σε εξέλιξη) στο τέλος του προγράμματος από την περιοχή. Τα συλλεχθέντα στοιχεία χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για τον καθορισμό γενικών δεικτών επικινδυνότητας του έργου (Δράση 8). Ενδεικτικά σε αυτό το σημείο αναφέρεται ότι οι απαντήσεις στα ερωτηματολόγια και η θεώρηση υπάρχουσας γνώσης από πλευράς των ερωτηθέντων δεν ήταν σε συμφωνία με τις γεωργικές πρακτικές που εφαρμόζανε και με τον τρόπο χρήσης των γ.φ στην περιοχή (βλ. Δράση 8).
Παράλληλα, ξεκίνησε ο καθορισμός των συγκεντρώσεων υποβάθρου ανόργανων και οργανικών ρύπων τόσο στους υδατικούς όσο και στους εδαφικούς πόρους της πιλοτικής περιοχής ώστε να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση των μεταβολών των συγκεντρώσεων αυτών σαν αποτέλεσμα της εφαρμογής του προγράμματος μείωσης γεωργικών εισροών (χημικών λιπασμάτων και γεωργικών φαρμάκων). Τα αποτελέσματα αναλύονται στη Δράση 6.
Στο κομμάτι της διάχυσης, πραγματοποιήθηκαν ενημερώσεις παραγωγών σχετικά με το έργο και τους στόχους του έργου, μέσω παρουσιάσεων στα Δημοτικά Διαμερίσματα του Θουρίου, της Χαιρώνειας, του Ακοντίου & Αγίου Βλασίου στις οποίες συμμετείχαν επιστήμονες από όλους τους Συμπράττοντες Δικαιούχους. Ενημερώθηκαν οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς της περιοχής, με συναντήσεις, επαφές ή/και συσκέψεις.
Συλλέχτηκαν τα περιβαλλοντικά δεδομένα της περιοχής και παραδόθηκαν στο δίκτυο των επιστημόνων, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν για τη πρόβλεψη προβλημάτων φυτοπροστασίας, τύχης και συμπεριφοράς γ.φ. στο περιβάλλον, ή και να εφαρμόσουν τα μοντέλα προσομοίωσης (DRASTIC, FOCUS PEARL ) κ.α.
Καταγράφτηκαν τα προγράμματα (εκπαίδευσης, περιβαλλοντικά κ.α.) που υλοποιήθηκαν ή/και υλοποιούνται στην ευρύτερη περιοχή του έργου για να λάβουν γνώση οι επιστήμονες του EcoΡest, για τα αντικείμενα μελέτης και εφαρμογής άλλων προγραμμάτων.
Τέλος, στα πλαίσια των προπαρασκευαστικών ενεργειών και της αποτύπωσης της υπάρχουσας κατάστασης πραγματοποιήθηκε οπτικός έλεγχος των ψεκαστικών μηχανημάτων και έγινε μέτρηση διασποράς του ψεκαστικού νέφους με τα ψεκαστικά μηχανήματα ως έχουν στην περιοχή όπως παρουσιάζεται στη Δράση 10.

 

Τελευταία νέα